Tabii ki iyi bir sistem mühendisi olarak önceden öngürü (proactive) çözümleriniz sayesinde arızalıbir sabitdiskin sizi bu duruma düşürmesinden kurtulmuş olmalısınız. Peki bu proactive önlemler nelerdir ? Öncelikle sisteminizin yedeklenmesi sizi bu tip durumlardan kurtaracaktır. Fakat bir sistemin yedekten dönmesi dahi bazi durumlarda bize yetmeyecektir. Çünkü yedeklemeyi belirli saatlerde yapacağınızdan dolayıbir sonraki yedeklemeye kadar ki değişiklikleri kaybedebilirsiniz. Ãœstelik yedekten dönülmesi de zaman alan bir işlemdir. Budurum belki hiç yoktan iyidir dedirtebilir ama yüzlerce kişinin bir günlük datasının kaybolmasıçoğu durumda kabul edilemez sonuçlar doğuracaktır. Peki bizi bu durumdan kurtarabilecek öneriler nelerdir ? Hemen söyleyelim; sabitdisklerimizin anlık korunmasıdır. Bunu RAID 1 ,RAID 5 gibi metodlar ile yapmak mümkündür. Bu sistemler sayesinde arızalıbir disk  problem olmaktan çıkacaktır.
Bu işlemler için sunucularda donanımlar bulunmaktadır. Fakat sizin sunucunuzun donanımsal olarak bunu yapmasımümkün değilse üzülmeyin çünkü Microsoft NT ,2000 ve 2003 serisi işletim sistemleri bu “fault tolerans” uygulamalarınıyazılımsal olarak da yapabilmektedir. Bunun için tek gereksinimimiz disklerimizin Basic Disk yapısından Dynamic Disk yapısına çevrilmesi olacaktır. Bu işlem neticesinde artık sistemimiz Fault Tolerans sağlamaya hazır olacak. Peki nedir bu Basic Disk ve Dynamic Disk ? .Kısaca birgöz atalım.
Â
Basic Disk
Bilindiği üzere PreWindows2000 işletim sistemleri bir disk üzerinde ancak dört adet primary partition oluşturabilirler. Eğer siz dört taneden fazla bölüme ihtiyaç duyarsanız yapmanız gereken Uzatılmış Bölüm (extended partiton) oluşturup içine de Mantıksal Sürücüler (Logical Drive) oluşturmanız gerekecektir. Bunlarda A,B hariç Ä°ngiliz alfabesi harf sayısıyla (C..Z 24) sınırlıolacaktır. Başka bir sınır ise bölümlerimizin oluşturulduklarındaki boyutlarınısonradan değiştirememektir.
Dynamic Disk
Bu yapıda ise artık partition mantığıyerine volume mantığıvardır. Ve artık harfler bitse dahi mount mantığınca boş klasörlerimize dahi sabitdiskmizin boş alanlarınımount edebileceğiz. Ve daha önemlisi artık hatalara karşısistemimiz RAID1 ve RAID5 gibi metodlarla korumamız münkün olacak. Ve daha fazlasıartık dolan bölümlerimize ilave yerler eklemek mümkün olacaktır.
Disk Management ile sistemdeki sabitdisklerin üzerine gelip “Revert to dynamic” işlemini yapmak basic disklerimizi dynamic diske çevirmek için yeterli olacaktır. Ãœstelik bu işlem bize herhangi bir data kayıbıyaşatmayacaktır (gene desistemde bu tür değişiklikler yapmadan önce yedekleme her zaman için gereklidir).  Tabii ki bu işlemden sonra Windows 98,gibi işletim sistemleri ile dual boot çalışan bir sisteme sahip iseniz artık o işletim sistemleriile makinanızıaçamayacaksınız .
Bu işlem için sabit diskinizde 1 MB lık boşalan bulunmasıgerekmektedir. Çünkü sistem dynamic sabitdisklerinizin konfigurasyon bilgilerini burada tutacaktır. Ve bir dynamic disk başkabilgisayara taşındığında Foreign Disk olarak tanımlanmasının sebebi o diskin konfigurasyon bilgisinin farklıolmasıdır. Siz import işlemi yaparak kendikonfigurasyon bilginizi yeni taktığınız diske de yazmış olursunuz.
şimdi disk hatalarına karşıbizlerikoruyacak RAID1 ve RAID5 fault tolerans metodlarına bir göz atalım .
Â
RAID1 (Mirroring)
Â
Mirror kelime anlamıyla düşünüldüğünde ayna,yansıtmak gibi manalara gelmektedir. Bizim için bir sabitdiskteki bilgilerin aynıanda diğer bir sabit diske yazdırılmasıanlamına gelir. Ve sabitdisklerden herhangi birinin bozulmasıdurumunda diğerinin devreyesokulmasısisteminizde data kaybıolmadan işlerinizin kaldığıyerden devam etmesini sağlayacaktır. Mirror için gereksinimimiz iki adet disktir. Sabitdisklerinizin boyutunun aynıolmasıgerekmemektedir .Mirror yapmak istediğiniz volume kadar alanınızın ikinci diskte olmasıyeterlidir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta RAID1 in size toplam alanınızın %50 sini sunduğu geri kalan %50 nin ise miror için kullandığıdır. Örnekleme gerekirse 2 adet 40 GBsabitdiskimizin olduğunu varsayarsak ve biz bu iki diski miror yaparsak toplamalan 80 GB olmasına karşın yalnız 40GB lık bir alanıkullanabileceğiz. Burda hatırlatılmasıgereken bir diğer husus ise sistemin aynıbilgiyi ikinci sabitdiske de yazmasıyazma hızına yavaşlık getireceğidir. En büyük avantajıise software RAID5 in aksine boot ve sistem volumlerini de mirror ile koruyabilmemizdir. RAID1 ilave bir güvenlik için mirordeki diskleri ayrıdenetleyicilere takmaktır. Örneğin eğer disklerimiz IDE ise disklerden tekini Primary IDE Controller a diğerini ise Secondary IDE Controller a takılmasıdaha mantıklıolacaktır. Aynışekilde SCSI diskler için farklıkanallara takılmasıveya farklıSCSI kartlara takılıolmasıbize ek bir avantaj sağlayacaktır.
Â
|
|
|
|
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Microsoft 2000 ve 2003 serisi sunucu tabanlıişletim sistemlerinde RAID1 oluşturmak için Disk Management aracınıkullanacağız. Bu işlem için yapılmasıgerekenler aşağıda adım adım belirtilmiştir.
Â
1-Â Â Â Â Â Computer Management ‘ıaç
2-Â Â Â Â Â Disk Management ‘ıtıkla
3-     Boş disk alanın üzerine gelip New volume‘u seç
4-Â Â Â Â Â Karşınıza gelen New Volume Wizard ‘ında Next‘i tıkla Mirrored seçeğini seçip Next‘i tıklayın. Miror yapmak istediğiniz diski ve oluşturmak istediğiniz volumun ,büyüklüğünü belirtin.
5-Â Â Â Â Â Mirrored volumunuz için istediğiniz dosya sistemini belirttikten sonra işlemimizi biterebiliriz.
Â
Diğer yol ise miror yapmak istediğiniz volumun üstüne gelip Add mirror demeniz ve bu işlemden sonra damiror yapmak istediğiniz boş alanıseçmeniz yeterli olacaktır.
RAID5 (Striped with Parity)
Â
RAID5 kurulumu için en az üç adet sabit diske ihtiyacınız olacaktır. Ve bu üç diskten herhangi biri bozulsa dahi geri kalan iki disk sayesinde datalarınıza ulaşabilirsiniz. Tabii ki ikinci bir diskin gitmesi durumunda bütün datalarınızıkaybedersiniz. Bu yüzden RAID5 sistemlerde bir disk arızasıoluşur oluşmaz arızalıdisk hemen yenisi ile değiştirilip yeni diskin Regenerate yapılmasışarttır. Sistem basitçe bir bilgiyi yazarken parity hesaplayıp bu parity bilgisini de yazar .Böylece sağlam disklerdeki bilgi + parity bilgisi ile arızalıdiskteki bilgiyi oluşturabilir. Elbette RAID5 in performansıbu parity i hesaplayarak yazmasısebebi ile düşse de sağladığıfault tolerans sebebi ile tercih edilmektedir.
RAID 5′te kaybettiğimiz sabitdisk alanıRAID1 den düşüktür.
Yukarıda anlatılan RAID1 ve RAID5 haricindebaşka RAID çeşitleri de mevcuttur. Örnek olarak RAID 10 gibi .
şimdi bir disk arızasının bizi yıkmasına engel olduk gibi gözüküyor. Fakat hayat her zaman kolay olmayabilir. Ya iki diskimizin gittiğini varsayarsak. Ki bu durumda ne RAID1 ne RAID5 bizi kurtaramıyor. Bu durumda çözümümüz ne olacak ? .Evet şimdi en güncel yedeğimizin tekrar yüklenmesinin zamanıgeldi. Bunun için yapılması. Gerekenleri adım adım yazacak olursak . Evvela arızalıdisklerin yenileri ile değiştirilmeleri gerekmekte ve tabii ki volumlerimizi yeniden oluşturmak gerekmektedir. Daha sonra yedeğimizin geri yüklenmesine sıra gelecektir. Burada sistem ve boot volumunun de gitmiş olmasıyukardaki adımlarıdeğiştirecektir.
Bu detaylara girmeden önce yedekleme nasıl yapılacak konusunu inceleyelim. Microsoft’un bizim kullanımımıza sunduğu Ntbackup aracısayesinde yedekleme işlemini rahatlıkla yapabiliriz. Elbette yedekleme işlemi ile alakalıbir kaç detayıanlamış olmak kaydıile. Yedekleme işleminin yapılabilmesi için bir teyp ünitesi kullanılabileceği gibi bir sabitdiski de kullanmak mümkündür. Ntbackup aracının sağladığısihirbaz ile yedeklemek istediğimiz datanın yerini ve yedekleme yapacağımız yeri göstererekbir backup işlemini yapmak son derece kolay olacaktır. Burada önemli olan yedeklemenin nasıl yapılacağıdır. Incremental, differential,daily,copy gibi seçeneklerimiz mevcut. Bunlarıinceleyelim.
Bu yedekleme metodunda sistem yedeklemesini yaptığıdosyalara arşivlendiklerine dair bir işaret bırakır(arşiv bitini temizler). Bu mekanizma dosyanın herhagi bir değişiklikte arşiv bitinin OS tarafından değiştirilmesine dayanır. Yani siz Incremental backup yapıp arşiv bitini kaldırırken o dosyada yapılacak herhagi bir değişiklik arşiv bitinin tekrar koyulmasına sebep olacaktır. Böylece sistem hangi syalarda değişiklik yapıldığınıtakip edebilecektir. Dolayısıyla bu yedeklemeden sonra yapılacak ikinci bir yedeklemede sadece değişen dosyalar yedeklenecek bu sayede yedekleme süresi düşecektir. Tabii ki bu yedekten geri dönmek istenildiğinde sırasıile bütün yedeklerin yüklenmesi gerekecek ve bu geri yükleme süresi dezavantaja dönüşecektir. Diğer bir dezavantaj ise bütün yedeklerin koruma gerekliliğidir.
Bu yedekleme metodunda incremental metodunu aksine yedeklenmiş dosyalara yedeklendiklerine ilişkin birişaret bırakılmaz (arşiv bitini temizlemez). Sonuç olarak ta bir sonraki differential yedekleme bir öncekini de differential yöntemi ile yaptıysanız onuda kapsayacak şekilde olacaktır.
Hep differentail yöntemi ile yedekleme yapmanız gittikçe artan yedekleme sürelerine sebep olacaktır Bu ise yedekleme zamanınıuzatacak ama geri dönüş zamanında da size sadece bir yedeği muhafaza etme ve bir yedekten dönme kolaylığınısağlayacaktır.
Daily
Sadece gün içerisinde değişen dataların yedeklenmesinde kullabileceğimiz bir yöntemdir. Bu yöntem yedeklendiğine dair bir işarete bırakmaz (arşiv bitini temizlemez).
Copy
Direk olarak kopyalama yapar .Ve yedeklenme yapıldığına dair bir işaret bırakmaz (arşiv bitini temizlemez)
Normal (Full)
Bu yedekleme yöntemi ile seçilen bütün dosyalar arşiv bitinin olup olmamasına bakılmaksızın yedeklenmesini sağlar.Sisteminizin bütünün bu yöntem ile belirli aralıklar ile yedeklenmesi çok makul olacaktır. Bü yöntem de yedekleme yaptıktan sonra yedeklediği dosyalardaki arşiv bitini temizler.
Â
|
|
    Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Tabii ki yedekleme almak için bazı staratejilerinde belirlenmesi gerekir. Örnek olarak haftanın 5 günü faaliyetgösteren bir bir firmanın yedeklemelerinden sorumlu olduğumuzu varsayarsak yedekleme staratejimiz şu şekilde olabilir. Haftanın 5 günü için 5 kaset kullanabiliriz. Her kasetin üzerine de ait olduğu günün ismi ve yedeklemenin yapıldığıtarihin girebileceğiniz bir etiketin olmasıönerilir. 5 gün için kullandığınız 5 kasetten 3 döngü yapabiliriz. Bu sayede birinci hafta kullandığınız kasete bir daha yedekleme almamız 2 hafta sonra olacaktır.Bu da her zaman için elimizde 3 haftalık yedek bulunmasınısağlayacaktır. Hem istediğimiz an 3 hafta önceki bir bilgiye dönmek bir avantaj olacaktır hem de kasetlerin birindeki bir bozulma bizi çok etkilemeyecektir. Bunlara ilave olarak hafta sonlarıve aybaşlarında alacağımız haftalık ve aylık yedeklemelerbilgi güvenliğimizi sağlayacaktır.
Yedekleme konusunda ntbackup aracınıkullanarak Domain Controller görevindeki makinalarımızın yedeğini de alabiliriz. DC lerde tutulan Active Directory bilgisi Ntbackup aracında SystemState denilen bir seçeneğin seçilmesi ile yedeklenebilmektedir. ActiveDirectory bilgisinin yanısıra boot dosyaları,sistem dosyaları,registry ve yüklü ise CA,IIS metadirectory bilgilerini içermektedir.
Â
|
|
|
|
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Â
Sonuç olarak sistemimizin yedeklemelerini kendimize uygun bir strateji ile yedeklediğimizi varsayarsak bir problemdurumunda bu yedeklerin kullanılmasınıinceleyelim. Yedeklerin geriyüklenmesine Restore işlemi denir. Bir file server görevi gören makinanın üzerindeki kayıp olan dataların geri yüklenmesi ile bir DC (DomainController) görevindeki makinanın geri yüklenmesi farklıolacaktır. Restore işlemi de backup işlemi gibi ntbackup aracıile yapılır. Ve isterseniz sihirbazıkullanarak isterseniz kendiniz el ile ayarlarıdüzenleyerek geri yükleme işlemini yapabilirsiniz. Bir Domain Controllerin yedekten geri yüklenmesi açılışta F8 tuşuna basıldığında gelen menuden Directory Restore Mode un seçimiyle başlar. Bu modun açılışıtamamlandıktan sonra Ntbackup aracınıçalıştırıp daha evvel yedeklediğimiz”System State” bilgisinin yerini gösteririz. Eğer menude herhangi biryedek gözükmüyor ise catalog file seçilir . Ve orada yedek dosyasının bulunduğuyer gösterilir. Ve restore işlemini başlatabiliriz. Bundan sonra iki seçeneğimiz var. Restartedip sistemin açılışından sonra varsa ortamdaki diğer DC lerin yedekten döndüğümüz DC yi replika etmelerini bekleriz. Replikasyondan sonra DC lerarasında bilgiler eşitlenir. Fakat bazıdurumlarda bu istenmez . Örneğin varsayalım siz yanlışlık ile bir kullanıcıyısildiğiniz. Ve siz bu silme işleminden önce yedek aldığınızıvarsayalım.
Yukarıda bahsettiğimiz şekilde yediğinizi geri yükledikten sonra silinen kullanıcıya kavuşursunuz taki restart edip diğer DC ler replikasyonu başlatana kadar. Replikasyondan sonra yedekten geri döndürdüğünüz kullanıcıtekrar silinecektir .Çünkü silinme bilgisi daha yeni bir bilgidir. Ve elbette bir database de en son yapılan işlem geçerlidir. Peki ne yapmalıyız da yedekten kurtardığımız bilginin replikasyondan sonra silinmemesini sağlayalım. Yapmamız gereken diğer DC lerebizim DC mizin içerdeği bilgilerin versiyon bilgisinin kendilerinde bulunandan daha yeni olduğuna inandırmak. Buna Authorirative Restore deniyor. Peki nasıl yapıyoruz ?
1- Domain Controller ıDirectory Restore Mode ta açıyoruz
2- Ntbackup uygulamasıile sisteme SystemState bilgisini restore ediyoruz
3- Restart etmeden Command Prompt ta Ntdsutilyazıyoruz.
4- Gelen ekrana Authorirative Restore yazıyoruz
5- Artık istersek bütün database inversiyonunu yükseltebiliriz istersek te sadece bir objenin versiyonunu yükseltebiliriz . Bunu da Restore database veya Restore object %Skomutlarınıkullanarak yapabiliriz. (%S =Objenin Distinguish Name’i)
6- Quit
7- Restart
Bir File server’da paylaştığınız dataların geri dönmesi daha kolay olacaktır. Makinanızırestart etmenize bile gerek kalmadan yedeğinizi restore edip kullanabilirsiniz. Ntbackupuygulamasınıkullanarak yedeğinizden datanızıister orjinal yerine istersenizalternatif bir yere restore etmeniz mümkün olacaktır. Ve Schedule özelliği ile istediğimiz günlerde istediğimiz bilgilerin yedeklenmesini sağlamak ta mümkün. Bunun için Ntbackup uygulamasının schedule tabına tıklayıp job eklemekistediğiniz günü tıklamak veya add job butonunu tıklayarak sihirbazıtakipetmek yeterli olacaktır.
Evet burada hatırlatılmasıgereken bir nokta da Yedeklerimizin 60 günden eski olmamasıdır . Active Directory de bir object silindikten sonra hemen yok olmaz Tombstone süresince bekletilir sonra garbage olarak kabul edilir. Tombstone zamanıdenen bu zamanıaşan yedeklerimizi kullanamayız. Bir de ASR (Automated System Restore) denilen bir özellik var ki bu seçenek sayesinde sistemimizin sıfırdan kurulup restore edilmesi çok kolaylaştırılmıştır. ASR yi kullanmak için de ntbackup aracınıkullanacağız. ASR sisteminiz kuruluşu ile ilgili datalar, diskbilgileriniz dynamic veya basic ,sistem servisleri ve bileşenleri, system state’in yedeklenmesidir.. Tabii ki datalarınızın yedeğini ayrıyetten almanız gerekmektedir. ASR oluşturulduktan sonra sizden bir disket isteyecektir. Bu diskette de sisteminizin kurulurken disk yapısıile ilgili bilgileri kapsayan sif uzantılıdosyalar bulunur. Açılmayan bir server’ ın tekrar kurulmasıgerektiğinde kuruluşu başlattığınızda size F2 tuşuna basarsanız ASR’nin başlayacağıuyarısıverilir ve disketinizi kullanarak yapacağınız bukuruluşun ardından sisteminizin önceki haline kavuşursunuz.
Evet şu ana kadar bir felaket durumunda neler yapabiliriz veya bir felaketten önce neler yapabilirize değinmeye çalıştık. Fakat bir çok farklıçözüm ve bir çok farklısenaryodan birkaçına değindik. Yüzlerce makalelik bu derin alanda bir çok konuyu sizlerle incelemek üzere ..
Powered by MightyAdsense
